Udruženje indijske uleme Ahmet Alibašić Udruženje uleme/ilmijje Indije (Jam’iyatul ‘ulama’-i hind) osnovano je u novembru 1919. g. u Nju Delhiju kada je ulema iz svih dijelova Indije došla prisustvovati konferenciji Pokreta za hilafet. Bilo je to vrijeme kada su svi Indijci bili ujedinjeni u borbi protiv Britanije. Udruženje indijske uleme je svoju pro-Kongresnu orijentaciju zadržalo tokom cijele borbe za nezavisnost i bilo je na čelu onih muslimanskih snaga koje su se protivile podjeli Indije i stvaranju Pakistana. Oni koji su promijenili mišljenje 1946. osnovali su Udruženje islamske uleme (Jam’iyatul ‘ulama’-i Islam) koja je i danas aktivno u Pakistanu. Od svog osnivanja Udruženje održava godišnje konferencije na kojima raspravlja najaktuelnija pitanja života indijskih muslimana. Glavni doprinos Udruženja indomuslimanskoj misli jeste teorija ‘kompozitnog nacionalizma’ (muttahida qawmiyat), koja je alternativa teoriji ‘dvije nacije’ Muslimanske lige. Ovu je teoriju posebno elaborirao dugogodišnji lider Udruženja Husejn Ahmed Medeni (Husain Ahmad Madani, 1879-1957). Prema toj teoriji, nacije mogu biti oformljene pod uticajem različitih faktora, kao što su vjera, rasa, domovina, jezik ili etnicitet. Nacija, dakle, nije isključiva kategorija i jedna osoba može pripadati različitim nacijama stvorenim pod uticajem različitih faktora. U modernim vremenima najvažniji faktor u stvaranju nacija je teritorija. Muslimani Indije pripadaju indijskoj naciji kao i ostali Indijci, ne prestajući pri tome pripadati muslimanskoj ‘naciji’. Tako je Udruženje prihvatilo ideju teritorijalnog nacionlizma. To je bila nova ideja u islamskom mišljenju i trebalo je mnogo energije za njeno legitimiranje na temelju Medinske povelje i historije Mogulske države, koja je jednako tretirala sve Indijce. Komunalizam su, tvrde teoretičari Udruženja, u Indiju uveli Britanci. Praktični je politički zaključak bio da se muslimani trebaju aktivno uključiti u borbu za nezavisnost ujedinjene Indije. Udruženje se nadalo da će u nezavisnoj Indiji, ostvarenoj uz pomoć muslimana, muslimani imati značajan uticaj; da će njihovo porodično pravo i vjerske institucije biti očuvane, a muslimanska vlast uspostavljena u više provincija. Na temelju toga oni su članstvo u Muslimanskoj ligi proglasili grijehom. Vjerovali su da vesternizirano vođstvo Lige nikada neće ni moći ni htjeti stvoriti islamsku državu po uzusima tradicionalne uleme. Formiranje Pakistana također ne bi riješilo pitanje velikog broja muslimana u središnjem pojasu Indije koji će morati nastaviti živjeti u atmosferi mržnje koju će stvoriti podjela. S druge strane, smatrali su, formiranje jedinstvene Indije sa snažnom muslimanskom manjinom bilo bi od pomoći svim muslimanima u svijetu. Takva nastojanja nisu uspjela i 1947. Pakistan se odvojio ali su se neka od predviđanja Udruženja ostvarila. Nakon 1947. Udruženje je pozvalo preostale muslimane da svoju punu lojalnost daju Indiji. Zahvaljujući svojoj opozicij podjeli Udruženje je dobilo veliki značaj u Republici Indiji. Neki od njihovih stavova su, sa tradicionalnog stanovišta, veoma hrabri i kontroverzni: podrška sekularnoj državi, kvalificirana podrša kompozitnoj indijskoj kulturi, prekid svih veza sa ograncima Udruženja koji su podržali stvaranje muslimanske države u ime islama (Pakistana), te podrška indijskoj politici i po muslimane osjetljivim pitanjima kao što je Kašmir. Udruženje indijske uleme je rijedak i možda jedinstven slučaj udruženja tradicionalne uleme koje je dobrovoljno dalo legitimitet politici nemuslimanske i deklarisane sekularne države rođene iz sukoba sa opšteprihvaćenim vođstvom svoje vlastite zajednice.