PALESTINA: ČUVAJ SE ONOGA KOME SI DOBRO UČINIO Palestina: Čuvaj se onog kome si učinio dobro! Palestina je danas u potpunosti okupirana muslimanska zemlja. Na većem njenom dijelu egzistira cionistička tvorevina Izrael, dok se tek njen manji dio (Obala Gaze i Zapadna obala Jordana) u međunarodnim odnosima smatraju okupiranima. Palestina je omeđena Libanom, Sirijom, Jordanom, Egiptom i Sredozemnim morem, a ima i izlaz na Crveno more. Palestina je jedno od strateški i povjesno najznačajnijih, i ujedno najsvetijih mjesta na svijetu. Judaizam i hrišćanstvo su tamo začeti, a treće sveto mjesto muslimana je u Bajt ul-Makdisu (Jerusalemu), glavnom gradu Palestine. Palestina je iz ovih razloga vijekovima centar sukoba velikih imperija. Osvajali su je Jevreji, Babilonci, Asirci, Perzijanci, Aleksandar Makedonski, Rimljani i konačno muslimani pod čijom je upravom najduže i bila, sve do 1918., s izuzetkom krstaške okupacije 1099.-1187.g. Prvi put je naseljena semitskim narodima Amorićana i Kenanaca oko 2000. g. p.n.e. Po ovim zadnjim Palestina nosi još i naziv Zemlja Kenanaca ili jednostavno Ken‘an. Između 1800. i 1500. godine p.n.e. narod poznat kao Hebreji ili Izraelci (po poslaniku Jakubu ili Israilu/Izrailu čiji su oni potomci) napuštaju Mezopotamiju i naseljavaju Kan‘an. Odatle su neki iselili u Egipat da bi ih nakon dužeg robovanja egipatskim faraonima u Palestinu ponovo poveo Musa, a.s., oko 1200. g. p.n.e. Nekih dvjesto godina Hebreji su se borili protiv drugih naroda Ken‘ana i susjednih zemalja. Među njihovim neprijateljima su bili i Filistejci po kojima je Palestina dobila ime. Do uspostave Davudovog (Davidovog) kraljevstva oko 1000. g.p.n.e. sa sjedištem u Jerusalemu Izraelci su bili organizovani u dvanaest plemena. Davuda je naslijedio njegov sin Sulejman, a.s., koji je podigao prvi hram i u čije doba su Izraelićani bili na vrhuncu svoje moći. Umro je oko 922. g. p.n.e. Nakon Sulejmana izraelićanska država se dijeli na sjevernu državu Izrael i južnu Judu sa sjedištem u Jerusalemu. Po ovoj posljednjoj Hebreji su prozvani Židovima. Oko 722. g.p.n.e. Asirci (današnji Irak) osvajaju Izrael. Sto godina kasnije i sama Asirija biva osvojena od strane Babilonaca koji 587. ili 586. g.p.n.e. osvajaju Judu i ruše Sulejmanov hram u njemu. Mnogi Židovi bivaju odvedeni u ropstvo u Babilon. No, pedeset godina kasnije Perzijanci pobijede Babilonce i dozvole jednom dijelu Jevreja da se vrate u Palestinu i ponovo podignu Hram. Perzijanci su vladali Palestinom do osvajanja Aleksandra Velikog 331. g.p.n.e. Nakon njegove smrti 323. g. njegov general Seleucus osniva dinastiju koja ostaje da vlada do 167. g.p.n.e. kada se Židovi uspješno bune protiv njega i ponovo osnivaju državu Judu koja je postojala do 63. g.p.n.e. Tada su Rimske trupe zauzele Judu i njime vladale do 300. g.n.e. kada vlast nad zemljom preuzimaju Bizantijci. Isa, a.s., je rođen u Betlehemu u ranim godinama rimske uprave. Zbog pobuna 66. i 132. g.n.e. Rimljani su 135.g.n.e. protjerali Jevreje iz Jerusalema. Otprilike u ovo doba oni su ovo područje nazvali Palestinom po Filisteji, jugozapadnom dijelu zemlje. Do muslimanskog oslobađanja Palestine 638. g. većina Jevreja je izbjegla u druge krajeve svijeta, a kršćanstvo se znatno raširilo. Emevijski halifa Malik ibn Mervan je 691 sagradio Kubbetu-s-sahra’ , kube iznad stijene sa koje je Poslanik otišao na mi‘radž, dok je Velid ibn ‘Abdulmelik I (705-715) sagradio Mesdžidu-l-aksa. Pod muslimanskom vlašću Palestina je dobrim dijelom islamizirana, a u nju se vratio i značajan broj Židova posebno nakon 1500. g. Tako je 1880. u Palestini živjelo oko 24.000 Jevreja. Muslimani su, prema priznanju samih zapadnih historičara, omogućavali i njima i kršćanima da žive u svojoj vjeri. To će oni muslimanima u dvadesetom vijeku vratiti na najružniji način. Krajem 19. stoljeća počinje novi talas šikaniranja Jevreja u Evropi što dovodi do masovnih seoba Jevreja i osnivanja pokreta cionista (po brdu Zion nedaleko od Jerusalema) 1897. g. u Bazelu koji je težio osnivanju jevrejske države u početku bilo gdje, a onda isključivo u Palestini. Godine 1914. Palestina je imala ukupno 700.000 stanovnika od čega su 615.000 bili Arapi, a 85.000 Jevreji. Da bi osigurali podršku Arapa u ratu protiv Osmanske države Saveznici, a posebno Britanija, su im u Prvom svjetskom ratu obećali osnivanje zasebne države na Bliskom istoku. Istovremeno Britanija da bi osigurala podršku Jevreja 1917. g. izdaje tzv. Balforovu deklaraciju (nazvanu po tadašnjem ministru vanjskih poslova Britanije) kojom Britanija obećava podršku stvaranju jevrejskog ‘nacionalnog doma’ u Palestini, bez ugrožavanja ‘civilnih i vjerskih prava postojećih nejevrejskih zajednica’. Britanija je 1920. dobila pravo uprave nad Palestinom. Do 1948. kada će se Britanija povući izvršeno je masovno naseljavanje Jevreja u Palestinu. Samo početkom 1930.-ih više od 100.000 jevrejskih izbjeglica iz nacističke Njemačke i Poljske je naseljeno u Palestinu. Arapi se više puta bune protiv naseljavanja što dovodi do privremenog limitiranja useljavanja Jevreja 1939. godine. Tokom Drugog svjetskog rata i Jevreji i Arapi su bili okupirani pomaganjem Saveznika, da bi po okončanju rata počeli Jevrejski napadi na britanske vlasti da dignu sve limite za useljavanje Jevreja. Specijalna komisija Ujedinjenih Nacija predlaže cijepanje Palestine na jevrejsku i arapsku državu, i stavljanje Jerusalema pod međunarodnu kontrolu. Generalna skupština UN usvaja ovaj prijedlog 29.11.1947 protiv volje većine stanovnika Palestine (1946. u Palestini je živjelo 1.269.000 Arapa i 678.000 Jevreja). Zapadna Evropa je odlučila da svoje grijehe počinjene prema jevrejima otplati dodjeljivanjem muslimanske Palestine narodu koji je iz nje iselio oko 2000 godina ranije. Jevreji prihvataju odluku dok je Arapi odbacuju. Rat koji s prekidima traje i danas je počeo. Jevreji vode terorističku kampanju zastrašivanja civilnog stanovništva i 14.5.1948.g. proglašavaju neovisnu Državu Izrael nakon čega se Britanci povlače. Slijedeći dan susjedne arapske države ulaze u sukob sa novoproklamovanom cionističkom tvorevinom. Međutim, po okončanju rata 1949. Jevreji su pod kontrolom držali više nego su im UN početno dodijelile. Ostatak Palestine je okupiran od strane Jordana i Egipta. Oko 700.000 muslimana Plaestine su postali izbjeglice. Intenzivni borbe su se vodile 1956., 1967. i 1973.-74. godine. U Šestodnevnom ratu 1967. g. Jevreji su uspjeli okupirati cijeli Jerusalem, Zapadnu obalu, Gazu, egipatski Sinaj i sirijsku Golansku visoravan. Te godine se pod jevrejskom vlašću našlo oko milion muslimana u Palestini. Tri godine ranije osnovana i od arapskih režima sponzorirana Palestinska oslobodilačka organizacija (PLO, 1964) sebi za cilj postavlja oslobađanje cijele Palestine. Međutim predsjednik Egipta, Enver Es-Sadat 1970.-ih poduzima katastrofalan potez po sebe, Egipat i Palestinu: odlazi u Izraelski parlament i onda 1979. potpisuje sporazum u Kamp Dejvidu (SAD) o mirnom rješenju sukoba. Egipat je ovim sporazumom vratio Sinaj. Od samog početka PLO - zamišljena kao krovna organizacija palestinskih organizacija - je imala probleme prvo 1971. u Jordanu, a onda i 1982. u Libanu nakon izraelskog upada u Liban. Jordanska vojska je 1971. g. ubila više Palestinaca nego Jevreji za cijelo vrijeme trajanja sukoba! Ostavši bez uporišta odakle bi kretala u napad na Izrael, PLO je bila sve bliža pregovorima nego oružanoj borbi, posebno nakon bombardovanja njenog sjedišta u Tunisu 1985. No, početkom 1987. g. novi talas otpora poznata kao intifada (ustanak) je zapljusnuo Gazu i Zapadnu Obalu. Kao lideri pobune javljau se islamske organizacije Džihad islami i Hamas. Bilo je to po prvi put od 1947. da se Palestinci dižu na ustanak pod zastavom islama. Umjesto da podrži ustanak, PLO u septembru 1993., a nakon katastrofalne odluke da podrži Sadama Husejna u okupaciji Kuvajta 1990., u Oslu potpisuje sramni i ponižavajući sporazum s Jevrejima od koga su za sedam godina Palestinci vidjeli vrlo malo ili nimalo koristi. Jedno je koristi imao Jaser Arafat koga je ovaj sporazum digao iz mrtvih. Palestina: Osnovni podaci Površina: 27.000 km2 Broj Palestinaca: 4 miliona od čega 2,5 izbjeglica. Ostatak uglavnom živi u Gazi i na Zapadnoj obali rijeke Jordan. Tek 14% stanovništva ‘Države Izrael’ čine Arapi-muslimani i 3% Arapi-nemuslimani. Stanovništvo Gaze i Zapadne obale je velikom većinom arapsko-muslimansko. Vjera: Uglavnom muslimani, i dijelom pravoslavni kršćani Šejh Ahmed Jasin (r. 1938.): Utemeljitelj Hamasa Popularni govornik i učitelj, Šejh Ahmed Jasin je simbol palestinskog otpora izraelskoj okupaciji u posljednjih petnaest godina. Paraliziran još od rane mladosti i teško bolestan uhapšen je 1983. godine pod optužbom podsticanja na pobunu. Osuđen je na 13 godina, ali nakon 11 mjeseci izlazi iz zatvora. U Gazi 1987. s još nekoliko aktivista osniva Pokret islamskog otpora - HAMAS, danas najznačajniju anti-okupatorsku, slobodarsku organizaciju u Palestini. Izraelske su ga vlasti uhapsile sa stotinama Hamasovih pristalica 1989., a vojni ga sud 1991. osudio na doživotnu robiju i još petanest godina zatvora. Tokom ispitivanja zadobio je trajna oštećenja vida i sluha. Iz zatvora je pušten 1. oktobra 1997. u nagodbi jordanskih i izraelskih vlasti nakon neuspjelog atentata na Hamasovog političkog vođu. Značajni datumi: Prije nove ere 2000 Amorićani i Kenanci naseljavaju Palestinu 1800-1500 Hebreji ili Izraelićani doseljavaju u Palestinu iz Mezopotamije 1200 Povratak Jevreja iz Egipta s Musa, a.s. 1000 Davud, a.s., (David) ujedinjuje Jevreji u jedno kraljevstvo 922 Umire Sulejman, a.s., (Solomon) u čije vrijeme su Jevreji postigli svoj politički vrhunac i koji je sagradio čuveni hram u Jerusalemu/Kudu. Njegovo kraljevstvo podijeljeno na sjevernu državu Izrael i južnu Judu. 722 ili 721 Asirci osvajaju Izrael. 587 ili 586 Babilonci osvajaju Asiriju, Judu i ruše Sulejmanov hram, i progone Jevreje. 530-331 Perzijanci vladaju Palestinom i dozvoljavaju Jevrejjima da se vrate u Palestinu. 331-323 U sastavu Carstva Aleksandra Velikog 167 Neovisna hebrejska kraljevina Juda 63 Rimske trupe osvajaju Judu. Nedugo zatim rođen je Isa, a.s. (Isus). Nova Era 135 Rimljani progone Jevreje iz Jerusalema. 300 Rimljane nasljeđuju Bizantijci. 638 Muslimani oslobađaju Palestinu. 1099-1187 Jerusalem je pod kontrolom krstaša. 1500 Počinje povratak Jevreja u Palestinu. 1880-e Novi talas antisemitizma u evropi 1918 Palestina data na upravu V. Britaniji. Počinje intenzivno useljavanje Jevreja i jevrejski teror nad domicilnim stanovništvom - Palestincima. 1930-1945 Posljednji u nizu talasa antisemitizma završava holokaustom u nacističkoj Njemačkoj. Evropa je odlučna da svoje grijehe prema Jevrejima otplati tuđom zemljom - Palestinom. 1947 Ujedinjene nacije donose odluku o uspostavi arapske i jevrejske države na tlu Palestine. Jevreji prihvataju a Arapi odbacuju odluku. 1948. Jevreji proglašavaju ‘Državu Izrael’. Britanija se povlači i izbija rat ‘Izraela’ i arapskih država iz kojih Jevreji izlaze kao pobjednici. Sukob je proizveo 700.000 izbjeglica među Palestincima. 1956 Drugi ‘izraelsko-arapski’ rat 1964 Osnovana Palestinska oslobodilačka organizacija. 1967 Treći ‘izraelsko-arapski’ rat. U šest dana Jevreji poražavaju tri arapske vojske i zauzimaju Gazu, Zapadnu obalu, Sinaj i Golansku visoravan. 1971 Pokolj PLO-a od strane jordanske vojske 1973-4 Rat između Egipta, Sirije i ‘Izraela’ 1979 Kamp-dejvidski sporazum između ‘Izraela’ i Egipta. 1982-5 Izraelska invazija Libana i masakri palestinskih izbjeglica u Sabri i Šatili. PLO prisiljena napustiti Liban. 1985 ‘Izrael’ u nevjerovatnoj akciji bombardovao sjedište PLO-a u Tunisu. PLO je desetkovan i na koljenima. 1987 Intifada - ustanak protiv okupatorskih jevrejskih snaga s izraženim islamskim pobudama, prvi takve naravi od 1949. 1991 Irak okupira Kuvajt, PLO bira pogrešnu stranu i gubi podršku arapskih režima. 1993 Politički mrtvi Jaser Arafat potpisuje sramni sporazum s Izraelcima u Oslu. Arafat je predsjednik nepostojeće države. Dobio je vlast nad kanalizacijom i svim problemima Gaze i malog dijela Zapadne obale rijeke Jordan. Nijedan od 2,5 miliona izbjeglih Palestinaca se nema pravo vratiti u svoju domovinu. Jerusalem ostaje u rukama Jevreja. Palestinci su 1947. bez borbe mogli imati pola Palestine. Arafat je tri decenije insistirao na cijeloj oslobođenoj Palestini, a onda je kad su drugi vrlo uspješno preuzeli zastavu otpora okupatoru potpisao manje od deset posto. Poraz je potpun, a vlastoljublje neizmjerno. 1994 Naoružani Izraelac uz pomoć policije ubija 29 Palestinaca u džamiji u Hebronu. 1999 Godina u kojoj su trebali biti okončani pregovori o konačnom statusu Palestine. Malo sutra.