Abd ul-Aziz
(1746,-1824,)
|
|
Ime i prezime:
Abd Aziz,el-
|
|
Datum i mjesto rodjenja:
1746,
|
|
Kontakt adresa:
|
Kratka biografija:
Abd el-Aziz, šah (1746-), muslimanski skolar iz Indije.
Abd el-Aziz je bio poznati sufijski alim svoga vremena, moćan orator (hatib), uticajan govornik (vaiz), i ekspert za hadis i Kur’an u sjevernojj Indiji. Na islamske nauke ostavio je dubok uticaj kroz svoja djela i učenike koji su u Rahimija medresu dolazili iz čitavog svijeta. Takodjer je bio poznavalac indijske vokalne muzike, urdu i perzijske književnosti, kao i dokazan kaligrafa i jahač.
Sa 16 godina, a nakon smrti oca mu šaha Velijjullaha (umro 1762) i prvog alima Indije u 18 stoljeću, šah Abd el-Aziz preuzima obavezu upravljanja i predavanja u Medresi koju je još njegov djed osnovao. Kao autor 22 poznata djela Abd el-Aziz je pisao na teme koje se svojom raznolikošću protežu od islamske filozofije, hadisa, tefsira, i smisla sufizma do retorike, rodoslovlja, muzike, i književnih stilova perzijskog jezika. Njegov Feth el-Aziz (prijevod i komentar prva i posljednja 2 poglavlja Kur’ana na perzijskom jeziku u 2 sveska) sa svojim specifičnim metodološkim sklopom i interpretacijom je njegov glavni doprinos u kur’anskim naukama. Bio je svjedok dezintegracije tadašnjeg društvenog i političkog poretka, prelaska političke vlasti u ruke ši’ija (te kasnijeg uticaja ši’izma u sjevernoj Indiji), i preuzimanja Delhija od strane Britanije 1803-e. U svjetlu ovakvih okolnosti njegova 2 važna djela na perzijskom jeziku Malfuzat-i Azizi i Fetawa-i Azizi predstavljaju opsežni izvor vjerske i društvene obnove. Ova dva djela odražavaju probleme islamske zajednice u Indiji u jednom vremenu tranzicije, te objašnjavaju njegove stavove po pitanju problema kao što su pravni status Indije pod britanskom upravom, socijalno saobraćanje sa britancima u Indiji, prihvatanje zapadne nošnje, učenje engleskog jezika i pristupanje vojnoj službi britanaca, kamata na zajmove i zaloge pod britanskom upravom, brak muslimanki sa kršćanima, ženidba izmedju ši’ija i sunnija, pobačaj, i korištenje kontraceptivnih sredstava.
Pa ipak glavna preokupacija Abd el-Aziza je bila da kroz pobijanje različitih aspekata ši’izma ponovo uspostavi superioritet sunnisma. Iako je napisao nekoliko pisama o različitim aspektima ši’izma, Tuhfah-i Isna ashariyah- koje je napisano izmedju 1789 i 1790- je bilo njegovo najopsežnije i najkontraverzalnije djelo. Njegova zainteresovanost za “istinsku vjeru”- inače manifestovana u objašnjavaju vjerovanja i obreda, te ispravljanju pogrešnih shvatanja historijskih činjenica kao što je hilafet prve trojice halifa- bi se mogao vidjeti kao pokušaj da zaštiti sunnijski socijalni identitet u mijenjajućem društveno-političkom poretku. Abd el-Aziz je prihvatio ši’izam kao jednu važnu islamsku sektu, ali je odbacio neke ši’ijske običaje.
Abd el-Aziz nije imao nikakvu titulu koja bi sugerirala da mu je Bog odredio neku posebnu ulogu u islamskom ummetu. Pa ipak njegovi savremenici i kasnije generacije su mu pripisivali titule kao što su siradž al-hind (svjetiljka Indije) i muhaddis (stručnjak za hadis). Kasnije generacije će priznati njegovu učenost te staviti ga u rang reformatora vjere. (Sejjid Ebu el-A’la el-Mevdudi, Tedždid ve Ihja’i Din, Lahore, 1966, str. 114-115.) Zbog svoga trajnog uticaja Tuhfe (koja je takodjer prevedena na arapski i urdu) bi trebalo posebno izdvojiti medju djelima Abd el-Aziza. Ovo djelo ne samo da pokazuje njegovo duboko znanje i razumijevanje autentičnih izvora ši’ijskog i sunnijskog prava nego takodjer u malom prikazuje linijski razvoj sektaških polemika koje je sunnijska ulema pisala u 17 i 18 stoljeću. Njegovi savremenici iz ši’ijske uleme u provinciji Awaz su žestoko pobili svako poglavlje Tuhfe. U vrijeme sektaških sukoba i polemičkih diskusija u Pakistanu ranih 1990-ih sunijska ulema se često pozivala na Tuhfe kao izvor.
(Vidi takodjer islam, članak o islamu u Južnoj Aziji i biografiju Velijjullaha.)
Bibliografija
Mushir-ul-Haq. “Shah ‘Abd al-‘Aziz al-Dihlawi and His Times.” Hamdard Islamicus 7. 1-2 (1984):51-96, 77-103. 51-96, 77-103. Valjan pregled Abd el-Azizovog odgovora specifičnim brigama islamske zajednice u Indiji o tadašnjim društvenim i političkim problemima.
Rizvi, S.A.A. Shah ‘Abd al-‘Aziz: Puritanism, Sectarian, Polemics, and Jihad. Canberra, 1982. Opsežna studija o šah Abd el-Azizovoj misli i polemičkim diskusijama izmedju ši’ijske i sunnijske uleme u Indiji iz ši’ijske perspective.
Sajida Sultana Alvi
------------------------------------------------------------
Izvor: John L. Esposito (1995), The Oxford Encyclopedia of The Modern Islamic World, New York, Oxford University Press, str. 2-3.
S engleskog preveo: Aid Smajić
|
Bibliografija:
|
|
